تحلیل آسیب‌پذیری فرونشست آبخوان دشت مرند با استفاده از روش ALPRIFT در اثر بهره‌برداری بیش از حد از منابع آب زیرزمینی

نوع مقاله: پژوهشی

نویسندگان

1 گروه مهندسی عمران، دانشکده فنی مهندسی، دانشگاهمراغه

2 گروه مهندسی عمران، دانشکده فنی مهندسی، دانشگاه مراغه

3 گروه علوم زمین، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز

چکیده

در پژوهش حاضر با استفاده از روش ALPRIFT به ارزیابی آسیب‌پذیری فرونشست زمین در دشت مرند پرداخته شده است. در این روش، از هفت لایه شامل محیط آبخوان، کاربری اراضی، پمپاژ، تغذیه، ضخامت آبخوان، فاصله از گسل و افت تراز ایستابی استفاده شد. با توجه به اهمیت افت تراز ایستابی، برای تهیه این لایه از دو استراتژی استفاده گردید. در استراتژی اول از اختلاف ماهانه تراز آب طی سال‌های 1397-1390 استفاده شده و لایه‌های مختلفی تهیه گردید. در استراتژی دوم از روند افت تراز ایستابی طی همان دوره زمانی بهره گرفته شد. نتایج نشان داد آسیب‌پذیری در استراتژی اول برای سال‌های مختلف متفاوت بوده ولی استراتژی دوم، آسیب‌پذیری را فارغ از تغییرات سالیانه ارائه داده است. بر اساس نتایج مشخص شد که مناطق جنوب-شرقی و جنوب-غربی دشت، شهر مرند و مناطق یامچی و کوشکسرای در برابر فرونشست آسیب‌پذیر هستند و متوسط فرونشست دشت برابر 2 سانتی‌متر طی سال‌های 1396-1397 است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Vulnerability Analysis to Aquifer Subsidence by ALPRIFT Method due to Over-exploitation from Groundwater Resources

نویسندگان [English]

  • Soraya Dadashi 1
  • Sina Sadeghfam 2
  • Ata Allah Nadiri 3
  • Yousef Mohebi 3
1 Department of Civil Engineering, Faculty of Engineering, University of Maragheh
2 Department of Civil Engineering, Faculty of Engineering, University of Maragheh
3 Department of Earth Sciences, Faculty of Natural Sciences, University of Tabriz
چکیده [English]

Land subsidence due to groundwater over-exploitation is a man-made hazard, and identifying vulnerable areas to subsidence has an undeniable significance. The present study applies the ALPRIFT method to assess the vulnerability of land subsidence in the Marand plain located in East Azerbaijan province in Iran, which has been at the risk of subsidence in recent years. In the framework of this method which was developed recently, seven data layers are incorporated comprises aquifer media, land use, groundwater pumping, net recharge, aquifer thickness, distance from fault and water table decline. The data layers were prepared by GIS processing, and the prescribed rates were assigned to the data layers. Then, the data layers were prioritized based on the recommended weights, and the vulnerability map of the region was delineated. In this paper with respect to the significance of water table decline, two strategies were used in the process of preparing this data layer. In the first strategy, the difference in water levels was used in the first and the last months of a specific year. Based on this strategy, the decline of water table was prepared during 2011-2018. In the second strategy, the trend or slope of water table decline during the same period was used to prepare this data layer. The goodness-of-fit for the vulnerability map and InSAR processing was evaluated by ROC curve. Comparison of the results showed that the estimation of subsidence vulnerability by the first strategy varies for different years, but the second strategy provides the vulnerability to subsidence regardless of seasonal and temporal fluctuations. Also, the result revealed that the southeast and southwest parts of the plain, the Marand city and the Yamchi and Kushksaray residential areas were located in the vulnerable area to subsidence. Also, the average subsidence in this plain is 2 cm based on the results of InSAR processing during 2017-2018. The results of this research can be utilized in the planning and management of groundwater abstraction to control subsidence.

کلیدواژه‌ها [English]

  • land subsidence
  • Vulnerability
  • InSAR
  • Water table decline
  • Marand plain