https://sjce.journals.sharif.edu/ مجله ی مهندسی عمران شریف fa daily 1 Sun, 21 Dec 2025 00:00:00 +0330 Sun, 21 Dec 2025 00:00:00 +0330 https://sjce.journals.sharif.edu/article_24134.html - https://sjce.journals.sharif.edu/article_24034.html یکی از متداول‌ترین انواع سازه‌های استهلاک انرژی، حوضچه‌های آرامش هستند. حوضچه‌های آرامش دایره‌ای با توجه به کاهش دبی در واحد طول قوس حوضچه در مقایسه با دیگر انواع حوضچه‌های آرامش، مشخصات هیدرولیکی بهینه‌تری دارند و در صورت اضافه‌کردن بلوک‌های آرام‌کننده، مشخصات هیدرولیکی حوضچه‌های آرامش بهبود می‌یابد. هدف از مطالعه‌ی تجربی حاضر، بررسی ویژگی­های هیدرولیکی جریان درون حوضچه­های آرامش دایره­ای با بلوک­های آرام­کننده است. برای این منظور، ضمن بررسی فیزیک پدیده و تأثیر هر یک از پارامترهای مؤثر، به مقایسه‌ی مشخصات هیدرولیکی جریان درون حوضچه­های آرامش دایره‌ای با دیگر حوضچه‌های آرامش پرداخته شده است. ضمناً روابط تجربی برای محاسبه‌‌ی نسبت اعماق مزدوج پرش و افت نسبی انرژی در حوضچه‌های آرامش دایره‌ای با بلوک‌های آرام‌کننده ارائه شده است. نتایج به‌دست‌آمده بیان­گر کاهش کمینه‌ی 15٪ نسبت اعماق مزدوج و افزایش کمینه‌ی 10٪ افت نسبی انرژی در مقایسه با حوضچه­های آرامش کلاسیک در شرایط هندسی-هیدرولیکی یکسان بوده است. براساس نتایج پژوهش حاضر، امکان شکل­گیری سه نوع پرش نوسانی، پایدار، و قوی درون حوضچه­های آرامش دایره‌ای وجود دارد. نزدیکی پروفیل پرش به شکل سهموی از دیگر نتایج پژوهش حاضر به­شمار می­رود. درنهایت، روابط تجربی استخراج‌شده با کمک شاخص‌های خطا ارزیابی شده است، که انطباق مطلوبی (حدود ۹۵٪) با داده­های آزمایشگاهی داشته است.  https://sjce.journals.sharif.edu/article_23982.html آلاینده‌های نفتی از طریق عوامل متعددی وارد محیط­زیست می‌شوند. هدف از انجام پژوهش حاضر، بررسی اثر عوامل مختلف، شامل: میزان رطوبت، مواد مغذی، و میکروارگانیسم تلقیحی در پالایش‌زیستی خاک ماسه‌ای آلوده به 4000 (mg/kg) گازوئیل بوده است. در پژوهش حاضر، از سویه‌ی سودوموناس پوتیدا کشت‌‌یافته در محیط مایع به‌عنوان گونه‌ی میکروبی و آمونیوم نیترات و پتاسیم دی‌هیدروژن فسفات به‌ترتیب به‌عنوان منبع نیتروژن و فسفر استفاده شده است. نتایج نشان داده است که افزایش مواد مغذی در دسترس گونه‌ی‌ باکتری، موجب بهبود نرخ رشد جمعیت میکروبی خاک و به دنبال آن، افزایش راندمان حذف آلاینده‌ی نفتی شده است. با توجه به راندمان بالای حذف کل هیدروکربن­های نفتی (TPH)، نرخ مناسب تنفس میکروبی، و نیز جمعیت میکروبی نهایی، رطوبت 8% وزنی، نسبت مواد مغذی 100:10:1C: N: P=  ، و تلقیح باکتری به میزان 5% حجمی به‌عنوان مقادیر بهینه جهت پاک‌سازی خاک به روش مذکور تعیین شده است. در شرایط ذکرشده طی 70 روز، راندمان حذف TPH به میزان 86٪ به‌دست آمده است. https://sjce.journals.sharif.edu/article_23989.html در نوشتار حاضر، عملکرد دو روش یادگیری تقویتی، شبکه‌ی Q عمیق دوئل دوگانه و شبکه‌ی Q عمیق استاندارد در کنترل تطبیقی فاز گردش به چپ چراغ‌های راهنمایی در یک تقاطع شهری مقایسه شده‌اند. روش‌های مقدار- محور ذکرشده، با استفاده از بهینه‌سازی در یادگیری تقویتی، مدت زمان سبز هر فاز را تعیین و یکی از دو فاز گردش به چپ محافظت‌شده یا مجاز را برای سیکل بعدی انتخاب می‌کنند. شبیه‌سازی‌ها برای حالت‌های توزیع یکنواخت و متغیر جریان خودروها و با دو جریان ترافیک سبک و سنگین انجام شده و نتایج نشان داده‌اند که الگوریتم شبکه‌‌ی عمیق دوئل دوگانه در فرایند یادگیری مؤثرتر از الگوریتم شبکه‌ی Q استاندارد عمل کرده است. همچنین، یادگیری با شبکه‌یQ  دوئل دوگانه توانسته است طول صف تجمعی وسائط نقلیه را در تمام حالت‌های‌ شبیه‌سازی، دست‌کم به میزان ۲۶٪ کاهش دهد و جریان ترافیک را بهبود بخشد. کاهش اخیر در حالت جریان ترافیک سنگین و یکنواخت بیشتر از سایر حالت‌ها بوده و به ۶۷٪ رسیده است. پژوهش حاضر می‌تواند نقش مهمی در توسعه‌ی سیستم‌های هوشمند کنترل ترافیک ایفا ‌کند. https://sjce.journals.sharif.edu/article_23992.html همواره، پژوهشگران به مدل‌سازی عددی سازه‌های بنایی در مقیاس مزو علی‌رغم هزینه‌ی محاسباتی بالا، به‌دلیل دقت بالای نتایج توجه داشته‌اند. در نوشتار حاضر، رویکرد جدیدی با استفاده از ترکیب بهینه‌سازی توپولوژی و معیار تسلیم دراگر-پراگر برای کاهش حجم محاسبات تحلیل سازه‌های بنایی در مقیاس مزو ارائه شده‌است. در روش پیشنهادی، ابتدا مدل‌های عددی در مقیاس ماکرو با استفاده از معیار تسلیم دراگر-پراگر در چند گام متوالی تحت تحلیل بهینه‌سازی توپولوژی قرار می‌گیرند، تا نواحی مستعد ترک‌خوردگی شناسایی شوند. در ادامه، نواحی مذکور در یک مدل‌ عددی بهینه‌‌شده در مقیاس مزو و سایر نواحی، که مستعد آسیب نیستند، در مقیاس ماکرو مدل می‌شوند تا حجم محاسبات کاهش یابد. در ادامه، روش پیشنهادی توسط مثال‌های عددی دیوارهای بنایی تأیید شده است؛ به صورتی که حجم محاسبات در مثال اعتبارسنجی 21٪، در مثال اول 6/15٪، در مثال دوم 5/63%، و در مثال سوم ۵۸.۶٪ کاهش پیدا کرده است. https://sjce.journals.sharif.edu/article_23990.html پژوهشگران به افزایش راندمان جداسازی (واجذبی) آلاینده­های فلز سنگین از خاک با استفاده از مواد شدت‌بخشی توجه خاصی پیدا کرده‌اند. مواد شدت‌بخشی، راندمان رفع آلودگی از خاک را افزایش می‌دهند. با وجود این، به موضوع تأثیر پتانسیل سطحی، گروه­های عاملی فعال، فاز‌های نگهداشت خاک برای کاهش غلظت موردنیاز مواد شدت‌بخشی توجه محدودی شده ‌است. هدف نوشتار حاضر، تعیین تأثیر فرایند شستشوی چندمرحله‌ای در غلظت لازم مواد شدت‌بخشی در رفع آلاینده‌ی سرب از کائولینیت است. در پژوهش حاضر از کائولینیت آلوده‌شده به سرب و از مواد شدت‌بخشی اسیدهیدروکلریک، اسیداستیک، و EDTA  استفاده شده است. نتایج نشان داده‌اند که با شستشوی چندمرحله‌ای، می­توان ضمن استفاده از غلظت­های کمتر مواد شدت­بخشی، به درصد واجذبی مشابه با غلظت­های معمول رسید. همچنین ماده‌ی شدت­بخشی  EDTA  قادر به واجذب آلاینده با نرخ بسیار بزرگ‌تری نسبت به اسیداستیک و اسیدهیدروکلریک در کائولینیت حاوی 0، 2، و 9 درصد کربنات است. https://sjce.journals.sharif.edu/article_24085.html ارزیابی پارامتر‌های مؤثر در تغییرات دلتای رسوبی و پیش‌بینی تغییرات مساحت آن‌ها در مقیاس 20 ساله در سواحل مکران توسط مدل‌های یادگیری ماشین، مانند: درخت تصمیم، ماشین بردار پشتیبان، شبکه‌ی عصبی چندلایه، و آنالیز تصاویر ماهواره‌ای انجام شده است. عوامل مؤثر در تغییرات دهانه در 5 گروه، شامل 34 مؤلفه و 2100 داده در طی 20 سال بررسی شده‌اند. داده‌ها توسط آنالیز تصاویر ماهواره‌ای از پایگاه ECWMF سری era-intrim و از پایگاه‌های چابهار و جد به‌دست آمده‌اند. مدل‌های یادگیری ماشین می‌‌توانند پیش‌بینی و ارزیابی خوبی از تغییرات دلتای رسوبی دهانه‌ی خورهای مکران انجام ‌دهند. مدل درخت تصمیم، بهترین عملکرد را با خطای کمتر از 8٪ داشته است. از میان 34 مؤلفه‌ی انتخابی، مؤثرترین مشخصه‌های اثرگذار در دهانه‌های خورهای مکران در بلندمدت، داده‌هایی با مقیاس جهانی، مانند: بالاروی سطح دریا، گرمایش جهانی، و باریاستاتیک بوده‌ و سپس داده‌های هواشناسی مانند تعداد روزهای بارش در مرتبه‌ی بعدی قرار گرفته‌اند. شاخص ارتقاء یافته‌ی ویلموت و شاخص‌های MAE و MSE، مدل درخت تصمیم را به‌عنوان بهترین مدل برای پیش‌بینی تغییرات دلتای دهانه‌ی خورهای مکران معرفی کرده‌اند. https://sjce.journals.sharif.edu/article_24131.html مطالعات تجربی در پژوهش حاضر با هدف شناخت آسیب‌پذیری لرزه‌ای اتصال‌های بتن مسلح پس از تجربه‌ی اثر حرارت‌های زیاد انجام شده است. لذا، چهار نمونه‌ی اتصال خارجی مشابه، با مقیاس  ابعاد واقعی و براساس ضوابط لرزه‌ای طراحی و ساخته شده‌اند. در بررسی‌های صورت‌‌گرفته، رفتار یک نمونه‌ی اتصال به‌عنوان نمونه‌ی کنترلی بدون تجربه‌ی اثر حرارت و رفتار سه نمونه‌ی دیگر پس از تجربه‌ی اثر رژیم‌‌های حرارتی با دماهای هدف۴۰۰، ۶۰۰، و ۸۰۰ درجه‌ی سانتی‌گراد، تحت اثر بارگذاری جانبی رفت و برگشتی بررسی شده است. طبق مشاهده‌های صورت‌گرفته، رژیم‌های حرارتی موجب تغییرات قابل‌توجهی در مود خرابی اتصال و تشدید ترک‌های برشی در هسته‌ی اتصال شده‌اند. نتایج کمّی حاصل نیز نشانگر کاهش قابل‌توجه پارامترهای قابلیت استهلاک انرژی، ضریب شکل‌پذیری، و ظرفیت بار بیشینه‌ی نمونه‌ها تحت تأثیر آسیب‌پذیری قابل‌توجه هسته‌ی اتصال پس از تجربه‌ی اثر حرارت‌های زیاد بوده است. https://sjce.journals.sharif.edu/article_24035.html صنعت ساخت‌وساز به‌عنوان یکی از پرخطرترین صنایع برای کارگران، نیازمند بازرسی‌های ایمنی مناسب جهت پیشگیری از حوادث است. افزایش تعداد بازرسی‌ها می‌تواند به شناسایی و رفع خطرها کمک کند. فناوری سیستم‌های هوایی بدون سرنشین، ابزاری کارآمد برای بهبود بازرسی و نظارت ایمنی در پروژه‌های عمرانی است. در نوشتار حاضر، به بررسی پژوهش‌های پیشین درخصوص کاربرد سیستم‏های هوایی بدون سرنشین در نظارت بر ایمنی پروژه‌های عمرانی با روش‌های کتاب‌سنجی و تحلیل محتوا پرداخته شده است. نتایج حاصل از بررسی‌ها نشان می‌دهد که سیستم‌های هوایی بدون سرنشین در مراحل طراحی و ساخت مفید هستند و از طریق بازرسی‌های دقیق‌تر و جامع‌تر، امکان نظارت مؤثر در اجرای قوانین ایمنی را فراهم می‌آورند. فناوری مذکور با افزایش دقت و گستردگی بازرسی‌ها، به کاهش خطرهایی، نظیر: سقوط، تصادف‌های ضربه‌ای، و ریزش آوار کمک می‌کند و به‌طورکلی سطح ایمنی در محیط کار را ارتقاء می‌بخشد. درنهایت، در نوشتار حاضر، به بررسی نتایج، محدودیت‌ها، چالش‌ها، و پیشنهادهایی برای پژوهش‌های آینده پرداخته شده است. https://sjce.journals.sharif.edu/article_24038.html در نوشتار حاضر، با هدف بررسی و مقایسه‌ی پارامترهای افزایش درصد فولاد و افزایش ضخامت گنبدها در مقاومت ضربه‌ای آن‌ها تحت اثر ضربه‌ی وزنه‌ی افتان، خصوصیات مکانیکی و ضربه‌ای گنبدهای بتنی با الیاف فولادی بررسی شده است. همچنین، درصد الیاف‌های 0، 5/0، 1، و 5/1، در گنبدهای با ضخامت 50، 75، و100 میلی‌متر بررسی شده است. بیشتر پژوهش‌های صورت‌گرفته تاکنون بر روی دال‌های بتنی بوده و با توجه به اهمیت گنبدها به‌دلیل پوشش فضاهای وسیع، این مهم به‌‌صورت آزمایشگاهی و عددی بررسی شده است. نتایج آزمایشگاهی و عددی نشان داده‌اند که الیاف فولادی می‌توانند مقاومت گنبدها را در برابر ضربه افزایش دهند. همچنین اثر افزودن الیاف فولادی و ضخامت گنبدها نشان داده است که با افزایش الیاف فولادی و ضخامت گنبدها، به‌طور قابل‌توجهی جذب انرژی افزایش می‌یابد، که در گنبد با الیاف 5/1% و ضخامت 100 میلی‌متر مشاهده شده است. https://sjce.journals.sharif.edu/article_23983.html در مطالعه‌ی حاضر، تأثیر میزان و مدت آلودگی ناشی از گازوئیل در پارامترهای مقاومتی و تحکیمی خاک مارن قم با استفاده از آزمایش‌های تک­محوری و تحکیم و همچنین با استفاده از تصاویر میکروسکوپ الکترونی بررسی شده است. نتایج نشان داده که مقاومت فشاری محصورنشده‌ی نمونه­‌ی مارن با افزایش آلودگی تا 3٪ وزنی، حدود 68٪ افزایش و سپس کاهش می یاید. این در حالی است که افزایش زمان آلودگی همواره موجب کاهش مقاومت فشاری نمونه­های آلوده می­شود. از سوی دیگر، مشخص شده  که آلودگی منجر به افزایش شاخص­ فشردگی و تورم در خاک مارن می‌شود و ضریب تحکیم نیز از یک روند کاهشی ضمن افزایش میزان آلاینده تبعیت می­کند. همچنین، نتایج تصاویر میکروسکوپ الکترونی حاکی از کاهش حفره‌ها و افزایش پیوستگی نمونه­ی آنی نسبت به نمونه­ی 7 روزه‌ی آلوده به گازوئیل است. https://sjce.journals.sharif.edu/article_24132.html - https://sjce.journals.sharif.edu/article_23947.html شیرین‌سازی آب دریا یکی از بهترین یا در برخی مناطق تنها روش ممکن جهت تولید آب مصرفی می‌باشد. تأثیر توام تاسیسات آب‌شیرین‌کن و سازه‌های بندری بر محیط زیست ساحل می‌تواند بعضا تبعات خاص زیست محیطی به همراه داشته باشد. پساب خروجی تاسیسات آب‌شیرین‌کن و به طور مشخص تغییرات میزان شوری و دما تاثیرات قابل توجهی بر مجموعه‌های مرجانی‌ دارد. در این مقاله اثر توسعه بندر تجاری جزیره کیش با توجه به وجود تاسیسات آب‌شیرین‌کن مورد بررسی میدانی و عددی قرار گرفت. در این مقاله اثر توام بندر تجاری جزیره کیش و تاسیسات آب‌شیرین‌کن بر تغییرات کیفی آب محدوده مربوطه مورد بررسی میدانی و عددی قرار گرفت.در ۳ مرحله نمونه برداری میدانی از ۲۴ نقطه مختلف نزدیک ساحل شمالی جزیره کیش پارامترهای کیفی آب اندازه‌گیری گردید. سرعت و جهت جریان نیز جهت صحت‌سنجی مدل‌سازی انجام شده اندازه‌گیری شد. مدلسازی جریان و پراکنش آلودگی حرارتی و شوری با استفاده از مدل دو بعدی در پلان MIKE21 انجام شد. میدان محاسباتی به ابعاد حدود ۳۰ کیلومتر مربع در چهار ناحیه منقطع گردید. https://sjce.journals.sharif.edu/article_23979.html در این پژوهش، به بررسی تأثیر پارامترهای هندسی و مکانیکی شامل ضخامت نبشی، نیروی محوری و فاصله میل‌مهار از لبه ستون بر رفتار چرخه ای اتصالات پایه ستون‌های فولادی با نبشی‌های تسلیم‌شونده و قابل تعویض پرداخته شده است. هدف اصلی، ارزیابی ظرفیت خمشی این اتصالات تحت بارگذاری چرخه‌ای با استفاده از روش طراحی آزمایش تاگوچی و تحلیل عددی در نرم‌افزار آباکوس است. تحلیل آماری نتایج به روش تحلیل واریانس نشان داد که ضخامت نبشی با سهم 59/43 درصد، بیشترین تأثیر را بر افزایش ظرفیت خمشی دارد، درحالی که فاصله میل‌مهار با 24/95 درصد و نیروی محوری با 11/92 درصد در رده‌های بعدی قرار گرفتند. معادله رگرسیونی توسعه یافته، رابطه بین پارامترهای ورودی و ظرفیت خمشی را با دقت بالا پیش بینی کرد که با نتایج مدل عددی تطابق نزدیکی دارد. ترکیب بهینه با ضخامت نبشی 10 میلی‌متر، نیروی محوری 20 درصد و فاصله میل‌مهار 40 میلی‌متر، بیشینه لنگر خمشی برابر با 30/71 کیلونیوتن‌متر را حاصل کرد. رفتار اتصال در تمامی ترکیب ها در ناحیه مفصلی باقی مانده است. https://sjce.journals.sharif.edu/article_24052.html بررسی رفتار اتصال پانل سقفی به پانل دیواری، مهمترین بخش از شناخت رفتار سازه ای ساختمانهای سه بعدی پانلهای ساندویچی با بتن پاششی میباشد. در این مقاله ایده ی نوینی توسط نگارنده به منظور تامین اتصال گوشه سقف به دیوار این پانلها ارائه گردیده است، این اتصال بصورت مدولار و صنتعی تولید میشود. از ایده مهار بند در چشمه اتصال با مشخصات میلگرد شبکه جوش شده پانلها استفاده شده است و با نام اختصاری WBC نشان داده میشود. بررسی آزمایشگاهی رفتار این نوع اتصال و مقایسه آن با نتایج آزمایشگاهی جزئیات اتصال تجویزی PCI ونتایج آزمایشگاهی جزئیات اتصال بر مبنای ملاحظات طراحی آئین نامه ACI مد نظر قرار گرفته است. آزمایش تمامی نمونه ها در مقیاس واقعی و تحت بار رفت و برگشت انجام شده است. نتایج نشان میدهد ضریب شکل پذیری دورانی جزئیات اتصال WBC برابر 4/3 و از دو جزئیات دیگر بیشتر است وظرفیت باربری آن 0/9 جزئیات اتصالی ACI بوده و در هر دو نمونه WBC و ACI مکانیزم شکست از نوع نرم را تجربه نموده اند. https://sjce.journals.sharif.edu/article_24091.html علیرغم آنکه استفاده از ژئوسنتتیکها در زیر فونداسیون به عنوان یک راه حل موثر در بهبود عملکرد آن شناخته می‌شود، آن را نمی‌توان به فونداسیون‌های واقع بر دیوارهای حائل تعمیم داد. لذا، در پژوهش حاضر تلاش شد تا با استفاده از مدلسازی فیزیکی، تأثیر نصب دو نوع لایة ژئوسنتتیکی مختلف با عرض و چیدمان متفاوت‌ در زیر فونداسیون‌‌ نواری واقع بر دیوارهای حائل تسلیم‌ناپذیر مورد بررسی قرار گیرد. بهبود رفتار فشار-نشست فونداسیون و تبدیلِ بیشتر فشار آن به فشار جانبی وارد بر دیوار به ترتیب به عنوان یکی از مزایا و معایب نصب لایه ژئوسل در زیر فونداسیون‌های واقع بر دیوارهای حائل تسلیم‌ناپذیر شناسایی شد. همچنین، مشخص گردید که 3Bf می‌تواند به عنوان یک عرض بهینه برای لایه ژئوسل در زیر فونداسیون‌‌ نواری واقع بر دیوارهای حائل تسلیم‌ناپذیر جهت کاهش نشست، افزایش ظرفیت باربری و تعدیل فشار افقی وارد بر دیوار در نظر گرفته شود. از سوی دیگر، مشخص شد که استفاده از یک ورق ژئوگرید در زیر لایه ژئوسل می‌تواند جایگزین مناسبی برای استفاده از لایه دوگانه ژئوسل باشد. https://sjce.journals.sharif.edu/article_24114.html روش‌های شناسایی آسیب بر پایه تحریک آشوبناک شامل استخراج برخی ویژگی‌ها می‌شوند که با استفاده از آن‌ها بتوان تغییرات ناشی از آسیب بر سازه را اندازه‌گیری نمود. از میان این ویژگی‌ها می‌توان به ویژگی وابستگی متقابل تعمیم یافته اشاره نمود که از حساسیت مناسب به آسیب، پیچیدگی محاسباتی پایین و حساسیت نسبتا کم به عوامل محیطی برخوردار است. اما این ویژگی دارای محدودیت‌هایی می‌باشد که کاربرد آن را منحصر به موارد خاص می‌کند. در این تحقیق، با افزودن ضریب حساسیت به آسیب و اعمال کنترل‌هایی در نحوه عملکرد این ویژگی، ضمن رفع این محدودیت‌ها، از خواص مطلوب آن در شناسایی آسیب بهره برده شده است. در سازه تیر یکسر گیردار بررسی شده، در حالتی که ویژگی وابستگی متقابل کوچکترین کاهش وابستگی را در اثر آسیب نشان نمی‌دهد، ویژگی بهبودیافته با نشان دادن کاهش وابستگی میان دو نقطه از سازه با بهبود عملکرد ۲۰ درصدی، در تشخیص آسیب موفق عمل می‌نماید. https://sjce.journals.sharif.edu/article_24115.html صنعت ساخت‌وساز، به‌دلیل پیچیدگی‌های خاص خود، مدیریت ایمنی را از اهمیت ویژه‌ای برخوردار می‌کند. این پژوهش، به بررسی مدیریت ایمنی در پروژه‌های ساخت‌وساز و ارائه رویکردهای بهبود می‌پردازد. این مقاله با هدف توسعه یک افزونه نرم‌افزاری در بستر مدل‌سازی اطلاعات ساختمان به منظور شناسایی و ارزیابی خودکار ریسک‌های ایمنی در مدل‌های سه‌بعدی ساختمان انجام شد. در ابتدا، داده‌های مربوط به حوادث ساختمانی و عمدتا با کاربری های مسکونی و عمومی طی چند سال اخیر جمع‌آوری و تحلیل شدند. سپس، بر اساس استاندارد OSHA و مفاهیم پیشگیری در زمان طراحی، الگوریتم‌های لازم برای شناسایی خطرات و طبقه‌بندی آنها بر اساس شدت نتایج ریسک توسعه یافتند. افزونه توسعه‌یافته با استفاده از یک نمونه موردی آزمایش و ارزیابی شد. نتایج نشان داد که این ابزار قادر است تا حد دقیقی خطرات مختلف را شناسایی کرده و پیشنهادهای پیشگیرانه را ارائه دهد. این پژوهش می‌تواند به بهبود ایمنی در پروژه‌های ساختمانی و کاهش حوادث کمک کند. https://sjce.journals.sharif.edu/article_24118.html پس از زلزله کرمانشاه در سال 1396، نیاز به تقویت اعضای غیرسازه‌ای ساختمان‌ها مشخص و پس از آن تغییرات آیین‌نامه‌ای به منظور ایمن‌تر کردن این اعضا اعمال گردید. با این وجود، ساختمان‌هایی که پیش از اعمال تغییرات آیین‌نامه‌ای ساخته شده‌اند نیاز به مقاوم‌سازی داشته که استفاده از پوشش پلی‌اوره می‌تواند یکی از اقدامات مؤثر در این زمینه باشد. بارهای خارج از صفحه‌ای نقش مهمی در تخریب دیوارها هنگام زلزله داشته لذا برای بررسی تاثیر پوشش پلی‌اوره در برابر این نوع بارگذاری، از آزمایش خمشی چهارنقطه‌ای بر روی چهار نمونه‌ دیوار بنایی با مقیاس کوچک، به صورت مقاوم نشده (دیوار مبنا) و مقاوم شده (با پوشش پلی‌اوره سرد به شکل کامل، ضربدری و قابدارضربدری) استفاده شده است. نتایج حاصل از اعمال بار استاتیکی خارج از صفحه‌ای نشان می‌دهد که ظرفیت باربری دیوارها تا حداکثر 45% افزایش یافته و جابجایی آنها تا حداکثر 60% نسبت به حالت مبنا کاهش یافته است. همچنین از منظر مقاومت و اقتصاد، استفاده از پوشش با طرح قابدارضربدری برای مقاوم‌سازی بارهای خارج از صفحه‌ای مناسب می‌باشد. https://sjce.journals.sharif.edu/article_24121.html روکش‌های آسفالتی بسیار نازک (UTBWC) به‌عنوان یک لایه محافظتی برای به تاخیر انداختن عملیات بهسازی روسازی استفاده می‌شوند. نگهداری UTBWC در زمستان به‌دلیل دانه‌بندی باز و بافت آن‌ با روکش‌های آسفالتی متراکم متفاوت است که فرآیند نگهداری آن را با چالش‌هایی همراه می‌کند. بدین منظور، در این پژوهش با مرور پژوهش‌های پیشین، بررسی موردی روکش‌های آسفالتی اجراشده در یکی از راه‌های ایالت مینسوتا در آمریکا و مصاحبه با متخصصین ادارات حمل و نقل برخی از ایالت‌های سردسیر این کشور به بررسی نگهداری این روکش‌ها در زمستان پرداخته شده است. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که نگهداری UTBWC در زمستان، نسبت به روکش‌های آسفالتی متراکم نیاز به مواد یخ‌زدا و تعداد دفعات عملیات برف‌روبی بیشتری دارد که هزینه نگهداری آن‌ را افزایش می‌دهد. ارزیابی اقتصادی نیز نشان می‌دهد که هزینه نگهداری زمستانی UTBWC بیشتر از روکش‌های معمول می‌باشد. اما از سوی دیگر، نتایج بررسی موردی نشان می‌دهد که عملکرد UTBWC نسبت به مخلوط‌های آسفالتی متراکم بهتر است که می‌تواند باعث کاهش هزینه نگهداری کلی آن‌ در طول دوره بهره‌برداری شود. https://sjce.journals.sharif.edu/article_24122.html دل‌سازی اطلاعات ساخت (BIM) به ‌عنوان یک فناوری تحول‌آفرین در صنعت ساخت‌وساز شناخته می‌شود. یکی از قابلیت‌های کلیدی BIM، مدل‌سازی چهار‌بعدی است که زمان‌بندی پروژه را به مدل‌های سه‌بعدی متصل می‌کند. با این حال، فرآیند زمان‌بر پیوند دستی اطلاعات زمان‌بندی به مدل‌ها باعث شده بسیاری از پروژه‌ها از این قابلیت استفاده نکنند. این پژوهش چارچوبی را برای تولید نیمه‌خودکار زمان‌بندی پروژه و مدل‌های چهار‌بعدی با نیاز به حداقل ورودی از متخصصان ارائه می‌دهد. در این چارچوب، داده‌های متره از مدل BIM برای بهبود دقت و کارایی تخمین زمان استفاده شده. نوآوری این پژوهش در افزودن منطق ساخت به صورت بصری به BIM برای نخستین بار نهفته است که با استفاده از ابزارهای برنامه‌نویسی بصری، امکان ایجاد زمان‌بندی و شبیه‌سازی چهاربعدی فرآیندهای ساخت را به صورت خودکار فراهم می‌آورد. یکی از مزایای این چارچوب این است که هر تغییری در مدل BIM ایجاد شود، زمان‌بندی و تجسم چهار‌بعدی به‌ صورت خودکار به‌روزرسانی می‌شوند. روش پیشنهادی در یک مطالعه موردی پیاده‌سازی شده که کارایی و سهولت استفاده از آن را نشان می‌دهد. https://sjce.journals.sharif.edu/article_24123.html به منظور رفع ابهامات آیین‌نامه AISC 341 در زمینه تعیین ظرفیت دوران و ضریب اضافه مقاومت لینک‌های برشی، پژوهش حاضر به بررسی مد خرابی لینک‌های برشی کوتاه و بسیار کوتاه ساخته شده از فولاد ASTM A992 پرداخته است. مطابق نتایج، علت اصلی این ابهامات در تبیین دقیق مد خرابی لینک برشی خواهد بود. ضوابط آیین‌نامه منجر به نتایج محافظه‌کارانه (بیش از 40 درصد) برای ظرفیت دوران لینک‌های برشی و بخصوص لینک‌های برشی بسیار کوتاه می‌شود. همچنین، با افزایش لاغری ورق جان، محل رخداد پارگی از محل اتصال سخت‌کننده‌ به جان فاصله گرفته و به وسط پانل جان منتقل می‌شود. همچنین، در مدل‌های با نسبت طول لینک کمتر، خرابی اکثرا با ترک‌های قائم در کنار سخت‌کننده شروع شده و سپس در جان لینک گسترش می‌یابد. این در حالیست که در لینک‌های برشی بسیار کوتاه و با نسبت طول کمتر، پارگی ورق جان در محل تقاطع بال و جان رخ می‌دهد. https://sjce.journals.sharif.edu/article_24124.html کنترل مقدار جابه‌جایی و ضرورت اتلاف انرژی مناسب در سازه‌های جداسازی شده که تحت اثر باد و زلزله هستند، نمایانگر اهمیت استفاده از تجهیزاتی نظیر میراگرهای تسلیم شونده در کنار جداساز لرزه‌ای است. میراگرهای تسلیم شونده میله‌ای با میله‌های کنسولی، باتوجه‌به نحوه‌ی قرارگیری میله‌ها، توانایی اتلاف انرژی به‌صورت مستقل از جهت را داشته و برای استفاده در کنار جداسازهای لرزه‌ای مؤثر هستند. رفتار این میراگرها متأثر از پارامترهایی نظیر قطر میله، طول میله، تعداد میله و تنش تسلیم (مصالح) میله است. در این پژوهش پس از مدل‌سازی یک میراگر میله‌ای با میله کنسولی در نرم‌افزار اجزا محدودی آباکوس، اثر ایجاد تغییر در هریک از پارامترهای مذکور بر میزان اتلاف انرژی میراگر بررسی شده است. نتایج بررسی در این پژوهش نشان داد، اتلاف انرژی در این میراگر، بیشترین حساسیت را به ترتیب نسبت به پارامترهای قطر میله، تعداد میله، طول میله و تنش تسلیم میله دارد. https://sjce.journals.sharif.edu/article_24145.html حالت میرایی بحرانی در سازه، شرایطی است که در آن پاسخ‌های جابجایی و سرعت سازه به طور طبیعی به حداقل می‌رسند. برای تأمین شرایط میرایی بحرانی، یک سیستم کنترل فعال می‌تواند به‌عنوان تنظیم‌کننده نیروی کنترلی عمل کند تا سازه را در شرایط مناسب قرار دهد. شرایط میرایی بحرانی نسبت به تغییرات مشخصات سیستم حساس است؛ لذا هدف این مقاله ارزیابی عدم‌قطعیت‌ها و پاسخ‌های حاشیه‌ای سازه در شرایط میرایی بحرانی است. یک ساختمان برشی 10 طبقه تحت ارتعاش زلزله‌های حوزه نزدیک، حوزه دور و ساختگی برای مدل‌سازی و بررسی عدم‌قطعیت‌های پارامتری، خطاهای سنسورها یا محرک‌ها و خرابی محرک‌ها در نظر گرفته شده است. نتایج بدست آمده نشان دادند که کنترل‌کننده طراحی شده قابلیت تأمین نسبت میرایی 100% برای تمامی مودهای ارتعاش را دارد و پاسخ جابه‌جایی طبقات سازه را 65 تا 80 درصد کاهش می‌دهد. در این شرایط، عدم‌قطعیت پارامتر جرم و میرایی به‌ترتیب بیشترین و کمترین حساسیت را برای پاسخ‌های سازه نتیجه دادند. https://sjce.journals.sharif.edu/article_24146.html آسیب به سدهای بزرگ می‌تواند منجر به فاجعه گردد. بسیاری از سدهای بتنی بدون شناخت کافی از شرایط پی، و بارهای محیطی و با فرضیات ناقص طراحی و اجرا شده‌اند. همچنین ضعف کششی و برشی بتن بدنه سد می‌تواند باعث ترک‌های بزرگ ترد و ناگهانی شود. لذا ترکیب این عوامل تهدیدی جدی برای ایمنی سدها است. باوجود پیشرفت‌های علمی، احتمال خطا و عدم‌قطعیت در رفتار این سازه‌ها نفی نمی‌شود. ازاین‌رو، مطالعه رخدادهای گذشته برای ارزیابی ریسک و مدیریت سدهای بزرگ اهمیت دارد. با تحلیل سیستمی رفتار سدها، می‌توان شناخت بهتری از مجموعه سد-مخزن-پی به‌دست آورد و از وقوع حوادث مشابه جلوگیری کرد. این مطالعه به بررسی آسیب‌های تاریخی وارد شده به سدهای بزرگ بتنی و تحلیل عوامل مؤثر پرداخته و بر اساس آن می‌توان گفت اغلب حوادث دراثر ترکیب عوامل مختلف، به‌ویژه خطاهای انسانی در مراحل طراحی، اجرا یا بهره‌برداری و به‌خصوص هنگام اولین آبگیری رخ داده است. https://sjce.journals.sharif.edu/article_24147.html در این پژوهش، تأثیر تعداد طبقات و چشمه‌های بخش ویژه از نوع ویراندیل سیستم قاب خمشی خرپایی ویژه (STMF) بر پارامترهای لرزه‌ای آن مورد بررسی قرار گرفته است‌. قاب‌های بررسی شده شامل ۹ قاب دو، پنج و هشت ‌طبقه با بخش ویژه یک، دو و سه‌چشمه‌ای است که طراحی آن در نرم‌افزار ETABS صورت گرفته و تحلیل‌های غیرخطی بارافزون طبق ضوابط 695P FEMA و تاریخچه زمانی با اعمال 11 جفت شتاب‌نگاشت بر اساس آیین‌نامه 7 ASCEدر نرم‌افزار OpenSees انجام شده است‌. نتایج نشان داد شکل‌پذیری قاب‌ها با افزایش تعداد طبقات و چشمه‌های بخش ویژه، افزایش یافته و میانگین ضرایب اضافه مقاومت به‌دست‌آمده ۲.۵ بوده که به مقدار ۳ پیشنهادی آیین‌نامه نزدیک است. همچنین، مقادیر میانگین تغییرمکان جانبی طبقات کمتر از 2 درصد و میانگین تغییرمکان پسماند حدود 0.15 درصد بوده که در محدوده مجاز آیین‌نامه‌ است. در مجموع این سیستم STMF، عملکرد مناسبی در برابر بارهای لرزه‌ای نشان داد و می‌تواند گزینه‌ای مناسب برای طراحی سازه‌های با دهانه‌های بزرگ باشد. https://sjce.journals.sharif.edu/article_24156.html این پژوهش به بررسی رفتار تحکیمی خاک‌های ماسه‌ای گچ‌دار عراق تثبیت‌شده با سیمان و گرد کوره سیمان(CKD) تحت تراکم‌های ۹۰% و ۹۵% می‌پردازد. آزمایش‌ها با استفاده از تحکیم غیراشباع برای به‌دست آوردن منحنی‌های SWRC و ارزیابی نقش مکش در تراکم‌پذیری و نگهداری آب خاک انجام شد. نتایج نشان می‌دهد که هر دو عامل سیمان و CKD ظرفیت نگهداری آب خاک را افزایش داده، اثرات هیسترزیس را کاهش و مقاومت آن در برابر تراکم و تورم را بهبود می‌بخشند. مدل ون گنوختن تطبیق خوبی با منحنی‌هایSWRC قبل و پس از تثبیت با سیمان و CKD را نشان می‌دهد. نتایج نشان داد که افزودن 3% سیمان و 5% CKD به ترتیب موجب کاهش هیستریزیس و بهبود منحنیSWRC به‌ویژه در تراکم 95% شده است. همچنین، در تراکم 95% و مکش60 کیلوپاسکال، سیمان به ضریب بهبود 83% و CKD به 33% رسیده است. تجزیه و تحلیل‌ SEM بهبود میکروساختاری ناشی از هیدراتاسیون سیمان و واکنش‌های پوزولانی CKD را تأیید کرد. این یافته‌ها بر اهمیت تثبیت‌کننده‌ها در خاک‌های ماسه‌ای گچ‌دار عراق تأکید می‌کند. https://sjce.journals.sharif.edu/article_24166.html وجود عدم قطعیت بالا در مقدار خصوصیات مختلف توده سنگ می‌تواند پیش‌بینی ظرفیت باربری توده سنگ‌ها را با چالش‌هایی همراه سازد. در شرایطی که این توده سنگ دارای خواص وابسته به زمان نیز باشد، این مشکل دوچندان خواهد شد. از این رو، در این مطالعه، به بررسی ظرفیت باربری پی‌های نواری با در نظرگیری رفتار وابسته به زمان توده سنگ پرداخته می‌شود. برای این کار، از نرم‌افزار FLAC استفاده شده و مدل ویسکو-الاستوپلاستیک CVISC به سنگ اختصاص داده می‌شود. همچنین، پارامترهای مقاومتی و رئولوژیکی سنگ به عنوان پارامترهای تصادفی انتخاب می‌شوند. سپس، با استفاده از روش سطح پاسخ، رابطه این پارامترهای ورودی و ظرفیت باربری توده سنگ تعیین می‌گردد. سپس، به هر یک از این پارامترها، توزیع نرمال اختصاص داده می‌شود. در گام بعد، با استفاده از روش مونت-کارلو و رابطه محاسبه شده، توزیع احتمالاتی برای ظرفیت باربری تعیین می‌گردد. نتایج این تحقیق حاکی از آن است که پارامتر مدول برشی کلوین و GSI بیشترین تأثیر را در مقدار ظرفیت باربری دارند و توزیع‌های حاصله از توزیع نرمال تبعیت می‌کنند. https://sjce.journals.sharif.edu/article_24205.html در این پژوهش نوع جدیدی از اتصال نیمه‌گیر‌دار با موقعیت آسیب کنترل‌شده برای قاب‌‌های فولادی سرد‌نورد شده (CFS) معرفی و رفتار آن به کمک مدل‌سازی اجزای محدود و آزمایش‌های تجربی بررسی شد. این اتصال به‌گونه‌ای طراحی شده‌است که با ایجاد یک فیوز خمشی در محل اتصال تیر به ستون، تمرکز آسیب از ستون دور شده و به ناحیه‌ای از پیش تعیین شده برای تسلیم موضعی منتقل شود. اثر پارامترهای هندسی مختلف شامل ضخامت ورق، زاویه قطعات اتصال، طول قطعه کنترلی و اندازه لبه سخت‌کننده بال بررسی شد. نتایج بیانگر آن است که افزایش ضخامت ورق موجب رشد قابل‌ ملاحظه مقاومت خمشی و افزایش سختی اولیه ‍می‌شود. افزایش طول قطعه کنترلی منجر به افزایش مقاومت خمشی تا 18 درصد و سختی اولیه تا 12 درصد می‌گردد، در حالی‌که حذف این قطعه مانع از هدایت مفصل پلاستیک به محل از پیش تعیین‌شده خواهد شد. تغییر زاویه بخش شیب‌دار اتصال مقاومت خمشی را حدود 13 درصد افزایش داد و افزایش اندازه لبه سخت‌کننده بال نیز باعث رشد مقاومت خمشی تا 35 درصد گردید. https://sjce.journals.sharif.edu/article_24206.html موفقیت پروژه در صنعت ساخت‌ به معنای تحقق اهداف تعیین‌شده برای پروژه و سازمان در زمان و هزینه مشخص، همراه با کیفیت مورد انتظار کارفرما است. با توجه به چالش‌ها و شکست‌های متعدد پروژه‌ها در کشورعراق، شناسایی دلایل این موضوع برای فعالان صنعت ساختمان ایران از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. عراق به عنوان یکی از بزرگ‌ترین شرکای تجاری ایران، فرصت‌های زیادی برای صادرات خدمات فنی و مهندسی فراهم کرده است. در این تحقیق، با استفاده از مقالات علمی و مصاحبه با کارشناسان حوزه صنعت ساخت، شش عامل کلیدی مؤثر بر موفقیت پروژه‌ها شناسایی و اولویت‌بندی شدند. این عوامل شامل توانایی مالی شرکت‌های پیمانکاری، پشتیبانی مدیریت ارشد، استفاده از دفاتر مشاوره اجرایی، ارزیابی و انتخاب بهترین شرکت پیمانکاری ، استفاده از قرارداد کلید در دست و هماهنگی میان بخش‌های مختلف پروژه هستند. شناخت و درک این عوامل می‌تواند به بهبود عملکرد پروژه‌ها و افزایش نرخ موفقیت آنها کمک کند. https://sjce.journals.sharif.edu/article_24207.html میراگرهای مغناطیسی به‌عنوان یکی از سیستم‌های کنترل نیمه‌فعال با قرار گرفتن در معرض میدان مغناطیسی، رفتار هوشمندی از خود نشان می‌دهند و با تغییر اندازه میدان مغناطیسی، کنترل سازه انجام می‌شود. جهت پیاده‌سازی این سیستم‌های کنترلی، الگوریتم‌ها و قوانین کنترل مختلفی مانند قوانین کنترل اسکای‌هوک و گروندهوک ارائه شده است. به‌منظور بهبود قوانین کنترل مذکور، ترکیبی از آن‌ها می‌تواند به دو روش دوحالته و پیوسته مورد استفاده قرار گیرد. تعیین سهم هرکدام از قوانین کنترل اسکای‌هوک و گروندهوک در قانون کنترل ترکیبی یک چالش می‌باشد. هدف این پژوهش، استفاده از الگوریتم جستجوی الگو به منظور بهینه‌سازی قانون کنترل ترکیبی است. نتایج به‌دست آمده نشان می‌دهند که اگر در محاسبه تابع هزینه وزن جابه‌جایی از نیرو بیشتر در نظر گرفته شود، سهم بهینه قانون کنترل اسکای‌هوک در قانون کنترل ترکیبی حدوداً 95% بدست می‌آید. همچنین با مقایسه قانون کنترل ترکیبی دوحالته و پیوسته مشخص می‌شود که کاهش پاسخ‌های جابه‌جایی، سرعت و شتاب در هر دو روش تقریباً یکسان است، اما نیروی کنترلی موردنیاز در قانون کنترل ترکیبی پیوسته کمتر می‌باشد.